środa, 5 sierpnia 2009

Gaz ziemny - paliwo ekologiczne

Czym jest gaz ziemny?

Gaz ziemny jest jednym z trzech głównych kopalin energetycznych, obok ropy naftowej i węgla. To czym, zwykło się nazywać gazem, różni się jednak znacznie między sobą. Dla przykładu, gaz tankowany do samochodów (LPG) zawiera inne proporcje składników, niż ten, którym ogrzewamy dom (np. gaz zaazotowany). LPG to gaz skroplony, zawierający standardowo ok. 60% propanu i 40% butanu. Gaz używany w domach, np. do ogrzewania, to gaz w postaci lotnej, zawierający do nawet 27% azotu i tylko 71% metanolu, plus dwutlenek węgla i inne zanieczyszczenia - do 1%. Skład gazu jest więc modyfikowany przez człowieka, zależnie od pożądanych właściwości i przechowywany w różnych stanach skupienia.

Naturalny skład gazu ziemnego to przede wszystkim metan (70-90%), etan, propan, butan (razem do 20%) i dwutlenek węgla (do 8%). Inne, rzadsze gazy, mogą stanowić do 10% składu.

Gaz jest po wydobyciu wstępnie oczyszczany z pary wodnej, drobinek piasku i siarkowodoru. Można też oddzielać poszczególne gazy palne od siebie, np. propan czy butan. Dalej gaz jest transportowany przez sieć rurociągów z miejsc wydobycia lub przeładunku, do miejsc dalszego przeładunku lub zużycia.

Gaz ziemny można mierzyć objętościowo: w metrach sześciennych lub stopach sześciennych, jakie zajmuje przy standardowym ciśnieniu przechowywania i zależnie od systemu metrycznego danego kraju. Jako źródło energii, gaz jest mierzony w tzw. Btu (ang. British thermal units czyli brytyjskie jednostki termiczne). 1 Btu to ilość gazu, potrzebna do podgrzania 1 funta wody (ok. 454 ml) o 1 stopień Fahrenheita.

1 Btu jest zatem bardzo niewielką jednostką. Dlatego w celach sprzedaży, gaz jest ujmowany w jednostki rzędu równowartość 100 tys. Btu co jest odpowiednikiem ok. 97 stóp sześciennych gazu.

Historia wykorzystania przez człowieka

W początkowym okresie formowania cywilizacji, człowiek nie wiedział czym jest i jak można zastosować gaz ziemny. Na przykład w okresie przed naszą erą, w miejscach gdzie gaz wydostawał się na powierzchnię i płonął, budowano świątynie i czczono, jak uważano, wydobywający się nieustannie z głębi ziemi ogień. Gaz mógł też być przyczyną kataklizmów, kiedy wskutek trzęsienia ziemi, wydobywał się razem z dwutlenkiem węgla na powierzchnie i powodował śmierć przez masowe uduszenie ludzi i zwierząt.

Gaz w sposób masowy i komercyjny, pierwszy raz wykorzystała Wielka Brytania, kiedy około 1795 roku rozpoczęto stosowanie go do oświetlania domów i ulic. Był to jednak gaz produkowany z węgla a nie naturalny gaz ziemny. W połowie XIX wieku w USA, rozpoczęto tworzyć szyby do wydobywania gazu spod powierzchni. Wówczas wykorzystywane złoża znajdowały się często zaledwie kilkadziesiąt metrów pod powierzchnią.

Barierą, jaką w tamtych czasach napotkało upowszechnienie gazu, był brak odpowiedniej sieci gazociągów i technologii ich budowy, które mogłyby transportować ten surowiec na znaczne odległości. Problem ten, nie został na większą skalę rozwiązany, aż do lat '60 XX wieku, kiedy to rozpoczęto budowę sytemu gazociągów pokrywającego USA czy łączącego złoża gazu z głębi Rosji i kraje Europy Środkowej i Wschodniej. Gazociągi są rozbudowywane po dziś dzień, jako że złoża gazu są dobrą alternatywą dla węgla czy ropy naftowej.

Zasoby gazu ziemnego

Na świecie, wbrew dość powszechnym przekonaniom, istnieje obfitość zasobów gazu. Gaz, podobnie jak inne surowce kopalne, odnawia jednak swoje zasoby bardzo powoli i trwa to nawet miliony lat. Dlatego wskutek eksploatacji, rzeczywistych zasobów gazu ubywa.

Jako że surowiec ten został na tak masową skalę zastosowany później niż węgiel czy ropa, jego zasoby o opłacalnym wydobyciu są nadal spore. Wg danych z 2006 roku, na świecie istnieją zbadane zasoby 185 bilionów metrów sześciennych gazu, z czego 30% znajduje się w Rosji, 15% w Iranie a 9% w Katarze. Inne kraje posiadające znaczne złoża gazu to pozostałe państwa leżące nad Zatoką Perską, w północnej części Afryki, Ameryki Południowej oraz USA.

Zużycie gazu na świecie w 2008 r. wyniosło ok. 3 bln metrów sześciennych. Oznacza to, że zakładając stabilne zużycie, odkrytych zasobów gazu wystarczy na jeszcze 61 lat. Co roku odkrywane są jednak nowe złoża gazu, które nietylko pokrywają zużycie danego roku, ale także zwiększają wielkość jeszcze nie wydobytych złóż.

Dla przykładu, w roku 2001 światowe zbadane zasoby, były szacowane na 154 mld m3. Przez siedem lat, do 2008 roku, zużyto łącznie 19,2 mld m3 gazu a mimo to szacowane zasoby na koniec 2008 roku zwiększyły się o 31 mld m3. Oznacza to, że tempo odkrywania nowych złóż, jest dwukrotnie wyższe, niż poziom corocznego zużycia. Tak więc można szacować, że przez 61 lat faktycznie gazu będzie pod dostatkiem. Pozostaje tu jednak problem progu opłacalności eksploatacji oraz braku stabilności politycznej w regionach, gdzie złoża są największe.

Współczesne wykorzystanie gazu ziemnego

Według danych z 2005 roku, 80-90% konsumowanej na świecie energii, pochodziła ze spalania paliw kopalnych, 23% tej energii - ze spalania gazu ziemnego.

Do najbardziej "energożernych" światowych sektorów, należy szeroko pojęty przemysł i rolnictwo (37% zużycia), transport (20%), gospodarstwa domowe (11%), inne zużycia (5%) oraz koszty przesyłu i produkcji energii (27%).

Na podstawie danych Energy Information Administration (EIA) z 2007 r. a dotyczących USA, gaz ziemny jest wykorzystywany głównie do produkcji energii elektrycznej (30% zużycia), 34% jest używane w przemyśle, rolnictwie i transporcie, 20% w gospodarstwach domowych jako źródło ciepła i przy przygotowywaniu posiłków, 13% konsumuje sektor handlowy. Gaz jest zatem wykorzystywany we wszystkich, najbardziej energochłonnych sektorach i to w proporcjach podobnych do konsumpcji sektorów.

Co to oznacza dla gazu? Prawdopodobnie to, że gaz będzie jeszcze długo potrzebny dla gospodarki. Nawet jeśli zmieni się trend, np. gaz nie będzie wykorzystywany jako paliwo do samochodów, to z pewnością będzie można nadwyżkę wykorzystać w elektrowniach, ciepłowniach czy gospodarstwach domowych.

Gaz, ropa, węgiel a środowisko naturalne

Gaz ziemny, przy produkcji tej samej ilości energii, emituje do atmosfery o 30% mniej dwutlenku węgla niż ropa i 44% mniej niż węgiel. Podobnie emituje ok. 4,5-raza mniej związków azotu, wielokrotnie mniej pyłów, związków siarki i nie emituje rtęci (węgiel i ropa emitują śladowe ilości).

Patrząc w przeszłość, widzimy coraz większą aktywność krajów na polu ochrony środowiska. Zwiększane są nakłady na badania i inwestycje w celu ograniczania emisji zwłaszcza dwutlenku węgla. Dlatego gaz ziemny, ze swoimi korzystnymi właściwościami, jest z pewnością surowcem ze świetlaną przyszłością.

Czy zainwestować (i kiedy)?

Ceny gazu ziemnego na nowojorskiej giełdzie NYMEX spadły od szczytu w czerwcu 2008 z ponad 13 USD do poniżej 4 USD obecnie za 100.000 Btu. Podobna skala spadków dotyczyła ceny baryłki ropy naftowej. Jednak podczas gdy ceny ropy wzrosły od grudniowych dołków o blisko 100%, wzrost cen gazu w tym okresie to tylko ok. 20%. W ten sposób rozszerzyło się niedowartościowanie gazu. Przy obecnych cenach, energia wytworzona ze spalania gazu jest bowiem ok. 3-krotnie tańsza niż wytworzona z ropy. Rynek prędzej czy później powinien zwrócić uwagę na to niedowartościowanie.

Jak zainwestować?

Na polskiej giełdzie niestety nie ma możliwości inwestować w gaz ziemny. Można natomiast znaleźć polskiego brokera, który udostępni nam odpowiednie instrumenty z giełd Europy Zachodniej czy USA.

Takim dealerem jest np. X-Trade Brokers (XTB), w którego ofercie znajdziemy instrument CFD (Contract For Difference), naśladujący ruchem cenowym kontrakty na gaz ziemny z nowojorskiej giełdy NYMEX. Jeden kontrakt na gaz opiewa na ok. 115.000 USD (zależnie od aktualnego kursu gazu). Poprzez XTB, możemy kupić np. 1/20 tego kontraktu i wpłacając depozyt na zaledwie 3% tej 1/20. Oznacza to, że minimalna pozycja opiewa na ok. 17.000 PLN a minimalny depozyt to ok. 500 PLN. Próg "wejścia" został więc znacznie zmniejszony.

Rachunek jest prowadzony bezpłatnie a opłatą dla brokera jest spread czyli różnica między pozycją kupna i sprzedaży. Wynosi on ok. 0,7% wartości transakcji (przy obecnych cenach) .

Opłatą są też punkty swapowe, tzn. opłata naliczana codziennie zależnie od okresu utrzymywania pozycji i wielkości pozycji. W przypadku utrzymywania pozycji na gaz przez miesiąc, punkty swapowe stanowiłyby ok. 0,4% wartości pozycji. Co miesiąc następuje też rolowanie na kontrakt kolejnej serii miesięcznej i tutaj też z reguły występują punkty swapowe, lecz ich ilość nie jest z góry znana a zależy od różnic w cenach kontraktów.

Edycja 17 sierpnia 2010. Dodaję zaktualizowany wykres cen gazu od 2001 roku:



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Komentarze niecenzuralne, nie odnoszące się do posta, pisane tylko w celach marketingowych i z użyciem opcji Anonimowy - będą usuwane.

W celu komentowania bez logowania, wybierz opcję Nazwa/adres URL